DaiLau.comDài Lâu
Mua bán, thừa kế, thế chấp tài sản có thời hạn

Lập di chúc cho đất, căn hộ có thời hạn: ghi thế nào để người nhận không vướng

Di chúc để lại đất có thời hạn cần mô tả đúng mục đích, thời hạn và dặn việc gia hạn. Những câu chữ nên có, chỗ hay sai và lúc nào cần sửa di chúc.

Vietnamese woman in her sixties writing by hand at a desk near a window in a quiet apartment in Hue, face turned away, reading glasses resting beside a closed folder

Một bản di chúc để lại đất hay căn hộ có thời hạn nên mô tả tài sản đúng như giấy chứng nhận, kể cả mục đích và thời hạn, và nên dặn rõ ai lo việc gia hạn. Thiếu những chi tiết đó, di chúc vẫn có thể hợp lệ, nhưng người nhận dễ rơi vào cảnh tranh cãi về phạm vi tài sản hoặc lúng túng khi thời hạn đến gần.

Bài này dành cho người đang muốn lập di chúc cho nhà đất của mình, và cho con cháu đang giúp cha mẹ chuẩn bị. Nội dung tập trung vào những điểm phát sinh riêng do yếu tố thời hạn; nguyên tắc chung về hình thức di chúc theo Bộ luật Dân sự 2015 chỉ được nhắc ở mức cần thiết.

Vì sao tài sản có thời hạn cần di chúc viết kỹ hơn

Với nhà ở trên đất ở lâu dài, một câu như "để lại cho con trai thửa đất và căn nhà tại địa chỉ này" thường đủ để công chứng viên đối chiếu với giấy chứng nhận. Với đất có thời hạn, câu đó có thể thiếu. Một thửa có nhiều mục đích, mỗi mục đích một thời hạn, và người viết di chúc có thể chỉ nghĩ đến phần có nhà mà quên phần đất vườn hay ao phía sau.

Yếu tố thời gian cũng khiến di chúc dễ lỗi thời. Một bản di chúc viết hôm nay có thể mười lăm năm sau mới được mở. Trong khoảng đó, thửa đất có thể đã được gia hạn, đã chuyển mục đích sang đất ở, đã tách thành hai thửa, hoặc đã hết hạn mà chưa xử lý. Mỗi thay đổi đó có thể làm câu chữ trong di chúc không còn khớp với giấy tờ.

Cuối cùng, người nhận một tài sản có thời hạn phải gánh thêm một việc: lo cho tài sản đó tiếp tục được sử dụng. Nếu người lập di chúc dặn trước ai lo, chi phí từ đâu, thì người nhận và các anh chị em khác bớt được nhiều chuyện phải bàn sau tang lễ.

Bốn chi tiết nên có khi mô tả tài sản

Số thửa, số tờ bản đồ, địa chỉ theo giấy chứng nhận. Chép đúng như trên sổ, kể cả khi địa danh đã đổi sau sắp xếp đơn vị hành chính. Có thể ghi thêm địa danh mới trong ngoặc để người đọc dễ hiểu.

Mục đích sử dụng và diện tích từng mục đích. Ví dụ giả định: "trong đó đất ở 150 mét vuông, đất trồng cây lâu năm 350 mét vuông". Câu này giúp tránh tranh cãi người nhận chỉ được phần đất ở hay cả thửa.

Thời hạn của từng phần theo giấy chứng nhận. Ghi "theo giấy chứng nhận hiện tại" để người đọc hiểu đây là thông tin tại thời điểm lập. Nếu sau này thời hạn được gia hạn, câu này không làm di chúc mất hiệu lực, vì tài sản vẫn là thửa đất đó.

Tài sản gắn liền trên đất. Nhà, công trình phụ, cây lâu năm, nhà xưởng. Với đất thuê trả tiền hằng năm, cái để lại chủ yếu là tài sản trên đất và quyền thuê theo quy định, nên di chúc nên mô tả đúng như vậy thay vì gọi chung là "mảnh đất nhà mình" như lời nói thường ngày.

Những cách ghi hay gặp và cách ghi rõ hơn

Các ví dụ dưới đây là ví dụ giả định, dựa trên những lỗi thường thấy trong di chúc tự viết. Mục đích là để người lập di chúc nhận ra chỗ mơ hồ, không phải mẫu để chép nguyên.

Cách ghi mơ hồVấn đềCách ghi rõ hơn
Để lại cho con mảnh đất ở quê vĩnh viễnKhông ai để lại được thời hạn dài hơn thời hạn Nhà nước xác định; chữ "vĩnh viễn" gây hiểu nhầmĐể lại cho con toàn bộ quyền sử dụng thửa đất số…, gồm các mục đích và thời hạn theo giấy chứng nhận
Để lại cho con gái phần đất có nhàKhông rõ phần đất vườn phía sau có bao gồm khôngĐể lại cho con gái toàn bộ thửa đất số…, gồm đất ở và đất trồng cây lâu năm
Để lại xưởng cho con trai útKhông rõ là tài sản trên đất hay cả quyền sử dụng đất; đất có thể là đất thuêĐể lại nhà xưởng và các quyền đối với đất theo hợp đồng thuê đất số…
Các con chia đều đất vườnThửa có thể không đủ diện tích để tách; không rõ chia diện tích hay giá trịCác con cùng hưởng phần đất vườn theo phần bằng nhau; nếu không tách thửa được thì chia theo giá trị

Câu cuối liên quan đến diện tích tối thiểu được tách thửa, do từng tỉnh quy định. Người lập di chúc không cần biết con số, nhưng nên lường trước rằng không phải thửa nào cũng chia nhỏ được, và để lại phương án thay thế.

Căn hộ có thời hạn: mô tả cả quyền sở hữu căn lẫn đất của dự án

Căn hộ chung cư nhà ở thông thường được mô tả trong di chúc khá đơn giản: số căn, tầng, toà, diện tích sàn theo giấy chứng nhận. Nhưng với căn hộ du lịch, căn hộ văn phòng hay biệt thự nghỉ dưỡng xây trên đất thương mại dịch vụ, tài sản có hai lớp: quyền sở hữu căn và quyền sử dụng đất chung của dự án trong một thời hạn. Di chúc nên chép lại cả hai, đúng như giấy chứng nhận hoặc hợp đồng mua bán nếu chưa có giấy chứng nhận.

Trường hợp căn chưa được cấp giấy chứng nhận, cái người lập di chúc đang có là các quyền theo hợp đồng mua bán với chủ đầu tư. Di chúc khi đó nên ghi số hợp đồng, ngày ký, các phụ lục, và nói rõ là để lại "các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng". Nếu còn khoản phải thanh toán, nên dặn ai lo khoản đó.

Với nhà ở mà người nước ngoài sở hữu có thời hạn theo Luật Nhà ở 2023, người nhận thừa kế không thuộc diện được sở hữu nhà ở tại Việt Nam thường chỉ được hưởng giá trị. Người lập di chúc trong hoàn cảnh này nên hỏi trước để chọn người nhận và cách để lại phù hợp, thay vì để con cháu tự xoay xở sau này.

Dặn việc gia hạn ngay trong di chúc

Bộ luật Dân sự 2015 cho phép người lập di chúc giao nghĩa vụ cho người thừa kế và chỉ định người quản lý di sản. Với tài sản có thời hạn, đây là công cụ hữu ích. Người lập di chúc có thể ghi rằng người nhận thửa đất kinh doanh có trách nhiệm làm hồ sơ gia hạn khi đến lúc, hoặc chỉ định một người con giữ giấy tờ gốc và theo dõi mốc thời hạn cho đến khi di sản được chia.

Chi phí liên quan đến gia hạn, nếu có, cũng nên được nhắc. Người lập di chúc không cần ghi số tiền, chỉ cần nói ai chịu: người nhận tự lo, hay lấy từ một khoản tiết kiệm chung trước khi chia. Một câu đơn giản như vậy tránh được những cuộc tranh luận khó chịu sau này.

Nếu thời hạn của một phần đất sắp hết khi đang lập di chúc, cách hợp lý hơn thường là chính người đứng tên làm hồ sơ gia hạn ngay, rồi lập hoặc cập nhật di chúc sau. Người đứng tên có đầy đủ giấy tờ về nguồn gốc và quá trình sử dụng, việc này dễ hơn nhiều so với để con cháu làm sau khi đã mở thừa kế.

Những giới hạn mà di chúc không vượt qua được

Người lập di chúc có quyền định đoạt tài sản của mình, nhưng quyền đó có những giới hạn. Biết trước giúp di chúc không bị vô hiệu một phần hoặc gây tranh chấp không cần thiết.

  • Chỉ định đoạt được phần tài sản của mình. Với đất là tài sản chung của vợ chồng, người lập di chúc chỉ định đoạt phần của mình, trừ khi hai vợ chồng cùng lập di chúc chung.
  • Một số người được hưởng phần di sản không phụ thuộc vào nội dung di chúc theo Bộ luật Dân sự 2015, như con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng, con đã thành niên mà không có khả năng lao động, với phần bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật, trừ trường hợp luật loại trừ.
  • Không thay đổi được thời hạn sử dụng đất, mục đích sử dụng đất hay điều kiện nhận chuyển quyền của người thừa kế.
  • Không chỉ định được người nhận quyền sử dụng đất nếu người đó thuộc diện không được nhận loại quyền đó; khi đó người nhận thường chỉ được hưởng giá trị.
  • Nếu tài sản đã được bán, tặng cho trước khi mất, phần di chúc liên quan đến tài sản đó không còn đối tượng để thực hiện.

Phần người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc là chỗ nhiều gia đình bất ngờ nhất. Nếu hoàn cảnh nhà bạn có những người thuộc diện này, nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn trước khi viết phần phân chia.

Khi nào nên xem lại di chúc đã lập

Một bản di chúc tốt không phải viết một lần là xong. Với nhà đất có thời hạn, những mốc sau là lúc nên mở ra đọc lại.

  1. Khi thửa đất được gia hạn. Di chúc thường không mất hiệu lực, nhưng nên kiểm câu mô tả thời hạn có gây hiểu nhầm không.
  2. Khi đất được chuyển mục đích sử dụng, ví dụ một phần đất vườn được chuyển sang đất ở. Thay đổi này làm giá trị và tính chất tài sản khác đi, có thể làm phân chia ban đầu không còn cân bằng.
  3. Khi tách hoặc hợp thửa. Số thửa thay đổi, di chúc mô tả theo số thửa cũ có thể gây khó khi đối chiếu.
  4. Khi hoàn cảnh gia đình thay đổi: kết hôn, ly hôn, có thêm con cháu, một người thừa kế ra nước ngoài định cư.
  5. Khi đã bán hoặc tặng cho một tài sản được nhắc trong di chúc.

Sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế di chúc đều được phép theo Bộ luật Dân sự 2015. Nếu di chúc trước đã công chứng, lập bản mới tại tổ chức hành nghề công chứng là cách dễ đối chiếu nhất cho người thừa kế sau này.

Câu hỏi thường gặp

Di chúc ghi để lại đất cho con vĩnh viễn thì có hiệu lực không?

Phần định đoạt tài sản vẫn có thể có hiệu lực, nhưng chữ vĩnh viễn không làm thời hạn sử dụng đất dài thêm. Người nhận tiếp nối phần thời hạn còn lại theo giấy chứng nhận, nên di chúc nên ghi theo đúng thông tin trên sổ.

Đất được gia hạn sau khi lập di chúc thì có phải lập lại di chúc không?

Thường không bắt buộc, vì tài sản vẫn là thửa đất đó. Tuy vậy, nên đọc lại câu mô tả thời hạn để chắc chắn không gây hiểu nhầm, và cập nhật nếu thấy cần.

Có ghi được trong di chúc ai phải lo gia hạn đất không?

Bộ luật Dân sự 2015 cho phép người lập di chúc giao nghĩa vụ cho người thừa kế và chỉ định người quản lý di sản. Ghi rõ người lo hồ sơ gia hạn và người chịu chi phí giúp tránh tranh cãi về sau.

Vợ chồng có lập chung một di chúc cho đất có thời hạn được không?

Vợ chồng có thể lập di chúc chung để định đoạt tài sản chung. Cách lập, sửa đổi và hiệu lực của di chúc chung có quy định riêng, nên hỏi tổ chức hành nghề công chứng hoặc luật sư trước khi chọn hình thức này.

Di chúc tự viết tay có dùng được cho nhà đất có thời hạn không?

Di chúc bằng văn bản không công chứng vẫn có thể hợp pháp nếu đáp ứng điều kiện của Bộ luật Dân sự 2015. Với nhà đất, công chứng giúp việc đối chiếu và thực hiện về sau thuận lợi hơn, nhất là khi mô tả tài sản phức tạp.

Người thừa kế ở nước ngoài được chỉ định nhận đất có thời hạn thì sao?

Còn tuỳ người đó có quốc tịch Việt Nam hay không và loại đất là gì. Nếu người đó không thuộc diện được nhận quyền sử dụng đất, thường chỉ được hưởng giá trị. Nên tra Luật Đất đai 2024 hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn với trường hợp cụ thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138